Anizokoria – czym jest? O czym świadczy?
Anizokoria występuje, gdy źrenice oka nie są sobie równe. Czasami może to fizjologiczny stan, który jest naturalny i nie ma szczególnego znaczenia. Niestety, ale u 80% osób anizokoria może być sygnałem od organizmu o czymś niepokojącym – np. o zaburzeniach neurologicznych. Chcesz dowiedzieć się więcej o tym, czym jest anizokoria i o czym może świadczyć? Sprawdź nasz artykuł!
Co to anizokoria?
Anizokorię inaczej nazywa się nierównością źrenic, bo właśnie na tym polega to zaburzenie. Źrenice to te dwa małe, czarne otwory w tęczówce oka, przez które światło wpada do wnętrza gałki ocznej. Gdy mamy do czynienia z anizokorią, jedna ze źrenic może być bardziej, a druga mniej rozszerzona. W zdrowych oczach to nie powinno mieć miejsca – źrenice bowiem rozszerzają i zwężają się synchronicznie i automatycznie, bez naszej świadomości.
Czym jest źrenica oka?
Abyś lepiej zrozumiał czym jest anizokoria, pora na małą dawkę wiedzy o tym, czym dokładnie jest źrenica. To nic innego jak naturalny otwór w oku. Jego nadrzędnym zadaniem jest automatyczne kontrolowanie ilości promieni słonecznych i sztucznych docierających do głębszych struktur narządu wzroku. To właśnie tam bodźce świetlne są transformowane w sygnały elektryczne, które mkną prosto do mózgu, a w następnej kolejności pozwalają nam cieszyć się wyraźnym i ostrym obrazem otaczającego świata.
Jak już wspomnieliśmy, gdy oczy są zdrowe, oba te czarne punkty wyglądają identycznie – są idealnie równe, ułożone symetrycznie, a ich szerokość rzadko kiedy przekracza granicę 4 milimetrów. Jednakowo także zmieniają swoje wielkości – jeśli zmniejszają się w dużym oświetleniu to równocześnie, jak powiększają się w momencie słabszego światła – również jednocześnie.
Na czym polega anizokoria, czyli nierówność źrenic?
Proces ruchów źrenicy jest kontrolowany przez mięśnie zwieracza i rozwieracza źrenicy oraz układ nerwowy, który reguluje ich pracę. W anizokorii dochodzi do zaburzenia tego mechanizmu, przez co jedna źrenica reaguje inaczej niż druga lub utrzymuje odmienną średnicę. Różnica w wielkości źrenic jest szczególnie widoczna podczas oświetlenia oka, gdy odruch zwężania źrenic nie przebiega jednakowo. Niewielka różnica może mieć charakter fizjologiczny i nie wiązać się z chorobą. Większa lub nagle pojawiająca się anizokoria może świadczyć o wspomnianych już zaburzeniach neurologicznych, chorobach oczu, uszkodzeniach nerwów lub urazach i wymaga diagnostyki lekarskiej.
Jakie są przyczyny anizokorii?
Do najczęstszych przyczyn anizokorii zalicza się choroby neurologiczne, takie jak stwardnienie rozsiane czy choroba Parkinsona. Często to także tętniaki naczyń mózgowych prowadzące do uszkodzenia nerwu okoruchowego. Nierówność źrenic może również wystąpić po:
- urazach głowy lub oka,
- w przebiegu niektórych chorób oczu, m.in. jaskry, zapalenia twardówki, naczyniówki czy schorzeń siatkówki.
- Innymi możliwymi przyczynami są uszkodzenie nerwu wzrokowego oraz zaburzenia o podłożu nerwicowym.
- W niektórych przypadkach anizokoria rozwija się także jako działanie niepożądane leków wpływających na układ nerwowy lub zmieniających szerokość źrenic. Mogą być to leki takie jak atropina, którą podaje się do oka np. przed badaniem wzroku.
Diagnostyka anizokorii
Jeśli zauważysz u siebie lub swojego bliskiego nierówność źrenic, powinieneś rozpocząć odpowiednią diagnostykę. W tym celu udaj się do okulisty i neurologa. Co ważne, na wszelki wypadek odwiedź każdego z tych specjalistów, niezależnie od siebie i od tego, co powiedzą po badaniu. Zawsze lepiej wykonać głębszą diagnostykę niż ryzykować jej nieprawidłowościami.
Dowiedz się więcej o tym, czym różni się okulista, optometrysta i optyk.
Jak leczyć anizokorię?
Leczenie anizokorii zależy przede wszystkim od przyczyny, która doprowadziła do wystąpienia nierówności źrenic. Sama anizokoria jest objawem, a nie odrębną chorobą, dlatego terapia koncentruje się na leczeniu schorzenia podstawowego. W przypadku fizjologicznej anizokorii, która nie powoduje dolegliwości i nie wiąże się z innymi zaburzeniami, leczenie zazwyczaj nie jest konieczne. Wystarczy regularnie chodzić na kontrole do lekarza.
Jeżeli anizokoria jest wynikiem stanu zapalnego lub infekcji oka, stosuje się odpowiednie leczenie farmakologiczne, takie jak krople do oczu, leki przeciwzapalne lub antybiotyki. W sytuacji, gdy przyczyną są choroby neurologiczne, infekcje układu nerwowego, uszkodzenia nerwów czy inne schorzenia ogólnoustrojowe, terapia jest dostosowana do rozpoznanej choroby i może obejmować leczenie farmakologiczne lub rehabilitację neurologiczną.
W cięższych przypadkach, gdy nierówność źrenic jest spowodowana przez guz mózgu, tętniaka lub ucisk na nerw okoruchowy, konieczne może być leczenie operacyjne lub specjalistyczna terapia onkologiczna. Niezależnie od przyczyny, osoby z nowo pojawiającą się lub zmieniającą się anizokorią powinny pozostawać pod stałą kontrolą lekarza, ponieważ regularne badania pozwalają monitorować przebieg choroby i szybko wykryć ewentualne powikłania.
Czy anizokoria może być naturalnym stanem?
Warto zaznaczyć, że anizokoria nie zawsze musi oznaczać chorobę. W aż 20% przypadków schorzenie to jest po prostu naturalnym zjawiskiem u danej osoby i nie wymaga leczenia.
Nierówne źrenice u dziecka
Anizokoria pojawiła się u Twojego dziecka? To może świadczyć o Zespole Hornera. Zespół Hornera to rzadkie zaburzenie neurologiczne wywołane uszkodzeniem nerwów współczulnych idących do oka i twarzy. Zabierz swojego malucha do pediatry lub do okulisty i neurologa dziecięcego.
Bibliografia:
- https://podyplomie.pl/czasopisma/okulistyka-po-dyplomie/2025/04/okulistyczne-przyczyny-anizokorii?srsltid=AfmBOorVUhlrdkVA_dugghVR6SZXzg-zi_sgJ1sOnBDkhk4ho8WKXAXh
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/czym-jest-anizokoria-przyczyny-objawy-i-metody-leczenia/
- https://www.mp.pl/pediatria/praktyka-kliniczna/pediatria-ilustrowana/58018,asymetria-zrenic-u6-miesiecznego-chlopca
